Vietnet.no

Mạng lưới thông tin của Hội Người Việt Tỵ Nạn tại Nauy

HNVTN-banner7
HNVTN-banner3
HNVTN-banner2
HNVTN-banner4
HNVTN-banner1
HNVTN-banner6
HNVTN-banner5

ons20Sep2017

Sist oppdatertsøn, 30 jul 2017 2pm

Font Size

Cpanel

Một du khách sau khi đọc tấm bia "Cám ơn Norway" sẽ nghĩ như thế nào?

Chào anh Vivi,

Xin phép anh cho tôi có vài ý kiến sau khi nhìn và đọc những lời ghi trên tấm bia "cám ơn Norway":

1. Hàng năm có khoảng 200,000 du khách đến thăm Bảo Tàng Viện này. Nếu là người Nauy, hoặc người Mỹ, khi đọc những lời ghi trên bia, tôi nghĩ họ sẽ không hiểu rõ tại sao có cái bia này, nhất là những người đọc bia....vài chục năm sau. Bia có 3 hàng chữ, Nauy, Mỹ và Việt Nam. Theo sự hiểu biết thông thường, ghi bằng 3 thứ tiếng như vậy thì nội dung chắc chắn phải giống nhau, và được ghi bằng 3 thứ tiếng để những người du khách nếu không hiểu tiếng Nauy có thể hiểu bằng tiếng Mỹ, Việt hay ngược lại, nhưng họ sẽ nghĩ là cùng nội dung. Tấm bia này lại không như thế, lời tiếng Việt khác nội dung tiếng Nauy và Mỹ. 

BiaTD onhuc500
Dù tiếng Mỹ hay tiếng Nauy, họ sẽ không hiểu tại sao lại có cái bia trên vì sẽ có nhiều câu hỏi mà không biết câu trả lời sẽ có từ đâu, chắc chắn không phải từ tấm bia này. Thứ nhất, "boat refugee" là gì?, tại sao lại "boat"; thứ hai là tại sao lại "có Refugee". Refugee là "sự tỵ nạn vì lý do chính trị", nhưng "chính trị" gì mới được. Wikileaks cũng là một người tị nạn chính trị đang tị nạn ở toà đại sứ Equador bên Anh vì tiết lộ bí mật của Mỹ, có khác với Vietnamese Boat Refugee trong tấm bia này không? (Câu thứ ba viết bằng tiếng Việt có ghi rõ là "tị nạn cộng sản", và điều đó đã cho biết đúng cái lý do tị nạn của "thuyền nhân"). Hai câu đầu bằng tiếng Nauy và tiếng Mỹ mà không nói được sự kiện này là điều thiếu sót, không đúng với nguyên tắc ghi chú "dịch" và "giải" (giải thích lý do). 

2. Tấm bia rất to, nhiều chỗ, không hiểu tại sao người soạn bia lại không thêm vài chữ để giải thích cho rõ ràng cái lịch sử và lý do "tị nạn" của người VN, đến Nauy bằng thuyền, do chính những thương thuyền Nauy cứu họ khi những người tị nạn này đang lênh đênh trên biển cả. Có thể, ngoài tấm bia này, bảo tàng viện lại có thêm một số tin tức nữa ở gần đấy để giải thích thêm. Nếu như vậy thì tốt hơn nhưng vẫn không bằng ghi thêm ngay trên tấm bia này, vì du khách nhiều người chỉ đọc và biết như thế, không muốn hay không có thì giờ tìm hiểu thêm.

3. Tôi cũng có một thắc mắc, đó là lới chú thích bằng tiếng Nauy hay tiếng Mỹ:

"Thank you Norway for the Freedom From Vietnamese Boat Refugee and their families"

thắc mắc là vì sau khi đọc xong, tôi có cảm tưởng là VN Refugees có được "tự do" là do nước Nauy "cho" hay được chính phủ Nauy "phóng thích" từ sự bị "giam cầm" trong một chiến thuyền nào đó. Thắc mắc là vì câu này có không nói lên sự kiện là người tị nạn rời sự kềm kẹp của VC bằng thuyền và được thương thuyền Nauy cứu vớt rồi sau đó chính phủ Nauy chấp nhận cho họ đến định cư. Nó còn làm cho người đọc sau này dễ hiểu lầm là chính phủ Nauy đã "trả tự do cho người Việt". Không ai cho người tị nạn VN "sự tự do"; chúng ta đã mất cái quyền nhân bản này tại VN dưới sự cai trị của CSVN; đã đi tìm, và được chính phủ cũng như người dân Nauy giúp đỡ những phương tiện, điều kiên và cơ hội để được sống như những công dân Nauy, trên xứ của họ mà tự do là một giá trị mà công dân nào cũng được hiến pháp bảo vệ. Chúng ta cám ơn Nauy là đã cho chúng ta cơ hội trở thành công dân của nước họ mà "tự do" là một cái "quyền với trách nhiệm" của một công dân.

Trong tinh thần cám ơn đúng mức Nauy nhưng vẫn hành xử bình đẳng như một công dân của Nauy, chính ra là nên viết tương tự như sau (có thêm năm tháng):

"Thank you Norway for rescuing us from the sea while we were trying desperately but decisively to escape from Vietnam Communist oppression - by boats,  and for providing us with opportunities to live as citizens of your country- full of Freedom and Democracy". From Vietnamese Boat Refugees and their families (1975?-1990???)
 
Ngoài ra, với mốc điểm thời gian được ghi vào trong tấm bia, "yếu tố chính trị" sẽ không là một vấn đề nữa vì tấm bia chỉ ghi lại một sự kiện lịch sử, ghi lại một sự chọn lựa của chính quyền và công dân nước Nauy và của người Việt Nam trong thời điểm đó, mà mọi người có thể tìm hiểu thêm trong nhiều tài liệu của chính phủ Nauy, của Việt tị nạn trong văn khố cũng như trong internet. Sự kiện này không còn đang diễn tiến nữa cho nên không phải là vấn đề gây bàn cãi trong các phe nhóm chính quyền, đảng phái. Vấn đề là sự ghi lại này có "đúng" hay không. Đúng hay sai thì câu ghi chú bằng 3 thứ tiếng vẫn phải đồng nhất. Đó là cái điểm mà không cần bàn cãi khi trả lời câu hỏi "3 câu này có cùng nội dung hay không"? và câu trả lời là "Có"; nếu "Không" thì: tại sao?

Một nhược điểm của chúng ta, là chúng ta tưởng rằng ai cũng hiểu tâm trạng và hoàn cảnh của chúng ta, những người tị nạn cộng sản, nên sự diễn tả tâm trạng này trong câu viết, thường thiếu sự giải thích mạch lạc rõ ràng. Hay nói một cách khác, chúng ta đã viết tiếng Nauy, tiếng Mỹ trong cách kết cấu và suy nghĩ bằng tiếng Việt, mà "thank you Norway for the Freedom" là một thí dụ. Trong câu này người Việt tị nạn hiểu rõ ý nghĩa của nó vì chúng ta đã trải qua những kinh nghiệm sống để có được "tự do", không cần giải thích cặn kẽ, nhưng đối với những người chỉ dựa vào chữ viết ngắn gọn của những chữ trên để hiểu ý nghĩa nó muốn chuyên chở , thì thực là khó khăn và dễ hiểu lầm, như đã nói đến ở trên. Chúng ta không nghi ngờ về khả năng ngôn ngữ của nhau, nhất là khi có một số người bản xứ tham dự vào chuyện này, nhưng không ai hiểu và bênh vực cho "ý nghĩa" tị nạn của chúng ta bằng chính chúng ta, và cần tranh đấu cho từng chữ, từng câu sẽ được ghi trong tấm bia sẽ được lưu lại hàng mấy thế hệ. Chúng ta phải đặt chúng ta vào vai trò của một du khách, Việt hay nước khác, mấy chục năm về sau để ghi lại cho đầy đủ. Hơn nữa, có thể tốt hơn nếu chúng ta nhờ những người có chuyên môn về ngôn ngữ "edit / sửa" những gì chúng ta (không hẳn chỉ là người Việt) viết ra. Ở bên Mỹ, vai trò của "editor" rất quan trọng, không thành vấn đề ai viết ra, giỏi cỡ nào chăng nữa, trước khi xuất bản hay đăng một bài báo chính thức, editor phải đọc trước và sửa nếu cần.

Vài hàng góp ý với anh Vivi. Tsl viết có gì không phải hay hiểu lầm mong anh Vivi bỏ qua, vì tsl "viết như là một người du khách mới đọc tấm bia này".

Anh Vivi cũng có thể thử lời tôi nói bằng cách để cho một trẻ em Nauy chưa biết về "người tị nạn VN" đọc mấy câu này và hỏi em đó về phản ứng của em này khi đọc những câu trên.

Kính anh,
Tsl
 

You have no rights to post comments

Bildegalleri

Trung Thu Oslo 2009
Trung thu Lørenskog 2010
Tết Trung Thu 2011
Barnasverdensdag
Khai trương Nhà Việt Nam
Lễ bế giảng lớp Việt ngữ Nhà Việt Nam
CĐNV Nauy 09.06.11 chống phái đoàn ngoại giao VC tại Storting
Tết Trung Thu 2012
Tết Tân Mão 2011
Trung Thu Oslo 2008